Duodji jođihanfápmun
Ealáhusat
Boazodoallu
Ođđa Sámediggedieđáhus boazodoalu birra
Reinflokk ©Aina Bye

Ođđa Sámediggedieđáhus boazodoalu birra

07. Čakčamánnu 2016

Sámiide galgá leat stuorát váikkuhan vejolašvuohta  Norgga boazodoallopolitihkkii, nu árvaluva ođđa sámediggedieđáhusas boazodoalu  birra.

Riikkaidgaskasaš riekteovdáneapmi lea maŋemus jagiid nannen ja konkretiseren álgoálbmogiid iešmearridanvuoigatvuođa, muhto Norgga  boazodoallopolitihkas ja –hálddašeamis lea sámiid váikkuhanvejolašvuohta  láivuduvvon.
 
-Dát čájeha čielgasit ahte sámiid álgoálbmotvuoigatvuođat eai leat leamaš vuođđun maŋemus jagiid láhkarievdademiide ja hálddahuslaš rievdademiide, lohká sámediggeráđđelahttu, Silje Karine Muotka.

-Álbmotrievtti iešmearrideami prinsihpaid ektui lea lunddolaš ahte boazodoalu ovddasvástádus áiggi miel čadno Sámediggái, lohká Muotka. 

Olu rievdadeamit

Sámi boazodoallu lean vásihan olu rievdamiid 2009 rájes, go maŋemus sámediggedieđáhus boazodoalu birra almmuhuvvui, ja danin leamaš dál dehálaš ođasmahttit ja čielggasmahttit  Sámedikki politihka. 

Sámediggeráđđi lea duhtavaš lagas gulahallamiin mii dieđáhusbarggu oktavuođas lea leamaš boazodoaluin. Sámediggi lea doallan álggahanseminára ja leat leamaš gulahallančoahkkimat. Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi lea buktán árvalusaid dieđáhussii.  

Dehálaš ealáhus

Boazodoalloealáhus lea dehálaš ja earenoamáš ealáhus, mas lea guovddáš rolla kultur- ja giellaguoddin, ja mii doalaha ja fievrrida viidásit árbevirolaš máhtu. Boazodoalus leat máŋga beali ja dieđáhus gieđahallá ollu beliid ealáhusas. 

-Dieđáhusas deattuhuvvo ahte boazodoalu rolla guovddáš kulturguoddin ferte leat vuolggasadjin boazodoallopolitihka hábmemis, lohká ráđđelahttu Silje Karien Muotka. 

Rámmaeavttut fertejit hábmejuvvot nu ahte eai áitte kultuvrralaš ceavzilvuođa. Kultuvrralaš ceavzilvuohta, huksejuvvon máŋgga buolvva boazosápmelaččaid máhttui, lea vuođđun buorre ekonomalaš ovdáneapmái ja boazodollui mii lea dássádagas luondduvuođuin. 

Sámediggeráđi mielas lea dárbbu vuđolaččat digaštallat ceavzilvuođadoahpagiid. Stáda ii leat atnán vuođđun boazosápmelaččaid máhttovuođu ja ipmárdusaid go lea defineren doahpagiid sisdoalu ja mihtuid. 

Stáda bealis deattuhuvvo ekologalaš ceavzilvuohta, mii mihtiduvvo earret eará gaskamearálaš njuovvandeattuiguin, biergodietnasiin ja stáđis miesseproseanttain. Dákkár jurddašanmálle lea amas boazodolliide, geat deattuhit ealu struktuvrra ja kvalitehta, ja oidnet dehálažžan ahte ealus lea fleksibilitehta mainna nagoda dustet resursavuođu rievdamiid.

Sámedikki bealis oaidnit dárbbu bidjat johtui barggu nu ahte boazodoalu organisašuvnnat sáhttet guorahallat ceavzilvuođadoahpagiid lagabui. Dáinna lágiin háliidit oažžut eambbogiid  boazodoalus ja sámi servvodagas guorrasit ja dohkkehit ceavzilvuođadoahpagiid.  

Boazologu unnideapmi

Stáda bealis lea boazologu unnideapmi deattuhuvvon boazodoallopolitihkas ja –hálddašeamis guhkit áigge. Doaimmat lea biddjon johtui ja lágat lea hábmejuvvon dán vuođul. 

-Boazologu unnideapmi ii leat vuhtiiváldán boazodoalu, earenoamážit ealáhusa kultuvrralaš beliid, ja lea garrasit čuohcan boazodolliide ja boazodoalu bearašvuđot organiseremii. Sámediggi eahpida ahte boazologu unnideami proseassa ja maiddái oasit 2007 boazodoallolágas čuvvot Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid ja vuhtiiváldet sámiid iešmearridanvuoigatvuođa, lohká sámediggeráđđi Silje Karina Muotka.

-Mii gábidit ahte boazologu unnideami proseassa árvvoštallojuvvo ja ahte 2007 boazodoalloláhka guorahallojuvvo álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid ektui, lohká Muotka.

-Stádas lea ovddasvástádus bisuhit ja nannet boazodoalu bearašvuđot ealáhussan ja geađgejuolgin sámi kultuvrras. Sámediggeráđđi váruha ahte stáda mihttu ovdánahttit boazodoalu rašuvnnalaš márkanguvllot ealáhussan, stuorra deaddu ekologalaš ceavzilvuhtii ja kontrollerendárbu čuohcá boazodoalu kultuvrralaš beliide ja ceavzilvuhtii. Ruđalaš doaibmabijut leat biddjon johtui beroškeahttá mo váikkuhit kultuvrii, lohká Muotka.
 
Eanet dieđut: Sámediggeráđđelahttu, Silje Karine Muotka, 984 87 576

Dáppe gávnnat dokumenttaid:

http://innsyn.e-kommune.no/innsyn_sametinget_norsk/wfinnsyn.ashx?response=mote&moteid=2846&